Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yer alan karara göre, Danıştay 6. Dairesi, 3194 sayılı İmar Kanunu’na eklenen geçici 16. maddede yer alan “yapı kayıt belgesi verilen yapının depreme dayanaklılığı hususunun malikin sorumluluğunda olduğu” hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürerek, iptali için Yüksek Mahkeme’ye başvurdu.

Başvuruda, yapıların depreme dayanaklılığı konusunda sorumluluğun yapı malikine bırakılmasının devletin pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmadığı ileri sürüldü.

Başvuruyu inceleyen AYM, oy birliğiyle söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verdi.

KARARIN GEREKÇESİNDEN:

AYM’nin kararında, yapı kayıt belgesinin, yapı sahibinin beyanı üzerine idare tarafından herhangi bir denetim yapılmadan düzenlendiği, kayıt altına alınan yapıların mevcut imar mevzuatına uygun olup olmadığına ilişkin bir tespit yapılmadığı belirtildi.

Söz konusu uygulama nedeniyle imar mevzuatına aykırı yapılara da yapı kayıt belgesinin verilmesi mümkün olduğuna işaret edilen kararda, “İdare yapı kayıt belgesi verdiği anda yapının depreme dayanıklı olup olmadığı yönünden denetim yapamamış olsa bile yaşam hakkının korunması ödevinin devlete yüklediği pozitif yükümlülüğün bir gereği olduğu anlaşılan denetim sorumluluğunun bütünüyle ortadan kalktığı söylenemez. İdarenin bu yükümlülüğü, yapı kayıt belgesinin düzenlenmesinden sonraki dönemde de devam etmektedir.” değerlendirmesine yer verildi.

Yasal düzenlemenin, olası bir depremde meydana gelebilecek zararların tazmini adına idare aleyhine açılacak davalarda lehe karar alma ihtimalini ortadan kaldırdığı belirtilen kararda, şu tespitler yer aldı:

“Kuralla imar mevzuatına aykırı yapının depreme dayanıklılığının malikin sorumluluğunda olduğu belirtilerek idarenin gözetim ve denetim yükümlülüğünün devam ettiği bir konuda idare aleyhine tazminata hükmedilmesinin önlenmesinin Anayasa’nın 40. maddesiyle güvence altına alınan etkili başvuru hakkının gerekleriyle uyumlu olmadığı değerlendirilmiştir. Bu yönüyle kural, Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkı ile bağlantılı olarak Anayasa’nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkıyla bağdaşmamaktadır.”

Yapıların depreme dayanıklılığından artık devlet sorumlu yazısı ilk önce Anadolu16.com üzerinde ortaya çıktı.

“İMAR AKTARIMI MI, RANT AKTARIMI MI?”

Yasa teklifiyle imar rantı aktarmanın yollarının açıldığını kaydeden Dr. Şevkin, “Yasada kamu yararı, toplum, afet, tehlike ve risklerini koruyacak tek bir cümle yok” dedi. Kamusal hiçbir amacı olmayan ‘imar aktarımı’ tanımıyla ‘rant aktarımı’nı mevzuatın bir parçası haline getiren, Bakanlığa yapı ruhsatı dahil geniş yetkiler veren, halkın yaşam alanları hakkındaki kararlara katılımına sınırlama getiren, kentsel alan içinde kalan son kamusal alanların farklı ticari amaçlarla kullanımına olanak sağlayan bir düzenleme olduğu görülmektedir” dedi.

“250 MİLYAR DOLAR MALİ KAYIP VAR”

Türkiye’de son beş yıllık süreye bakıldığında, 2020 yılında yaşanan Elâzığ ve İzmir depremleri, ardından yaşanan 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinden sonra Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere yaşanan sel afetleri, heyelanlar ve 2020-2022 yılları arasında yaşanan pandemi gibi olaylarla 250 bine yakın insanın hayatını kaybettiğini ifade eden Dr. Şevkin, “5 yıl içerisinde, maalesef 400 bini geçen bina ve bina türü yapı başta olmak üzere çok sayıda üstyapı ve altyapı hasar görmüş; 250 milyar dolara yakın mali kayıplarla karşılaşılmıştır. Deprem komisyonu raporlarındaki önermelerimizin hiçbiri hayata geçirilmemiştir. Neden arazi rantı ve talanı üzerinde şekillenen kentsel imar ve yapı üretimi ve denetimi sisteminin değiştirilmesi konusunda bir çaba göstermiyorsunuz?” diye sordu.

“KÖYLÜNÜN BOĞAZINA ÇÖKÜLÜYOR”

Günümüzde köyde yaşayan toplam nüfusun ülke nüfusunun yüzde 5’i ya da 6’sını oluşturduğunu dile getiren Dr. Şevkin, şunları söyledi:
“Çok sayıda köy, tüzel kişiliğini kaybetmiştir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki bazı yerlerde neredeyse hane sayısı 4-5’i geçmemektedir. 6360 sayılı Büyükşehir Yasası’yla zaten bir gecede köylerin yarısını mahalleye çevirdiniz, durum ortada. Köyde bugün yaşayan insanımızın en önemli sorunu mülksüzleşmedir ve köy yerleşik alan sınırları belirlenmediği için özellikle ülkenin batısında köy sınırları içerisinde bütün tarım alanları, meralar, ormanlar talan edilmektedir. Maalesef imar plansız yapılar yapılmaktadır. Köyde sürekli oturanlara devlet destek verip bedava arsa üretmesi gerekirken, neden bedel ödemeleri için köylünün boğazına çökülüyor?

“700 BİNDEN FAZLA ÜYESİ OLAN TMMOB DEVRE DIŞI BIRAKILAMAZ”

Söz konusu kanunla yine Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ni (TMMOB) devre dışı bırakıyorsunuz. 700 binden fazla üyesi olan mühendis ve mimarlar ayakta… Ne yapmaya çalışıyorsunuz? Yarı özerk yapıdaki TMMOB’ye de mi çökmeye çalışıyorsunuz? Derhâl bunu geri çekin. 9’uncu maddede yapmış olduğunuz düzenlemeyi; derhâl geri çekin. TMMOB’nin bağımsız ve özerk yapısını korumanız gerekiyor.

10’uncu maddeye bakıldığında, 2004 ve 2008 yılları arasında bugüne kadar kurulan ve kanuni vecibelerini yerine getirmeyen, halkın sağlığını yok sayan bazı baz istasyonlarına üç yıl gibi bir ek süre tanınıyor. Sürekli süre uzatma vererek şirketler korunurken, halkın can ve mal güvenliği de hiçe sayılıyor. Yasa, bundan 21 yıl önce hukuka aykırı kurulmuş ve hâlen işletilmekte olan baz istasyon kulelerinin eksikliklerini tamamlama yerine, süre uzatımıyla çalışmalarına olanak sağlayan bir düzenlemedir. B

akanlığın görevi baz istasyonu işletmelerini mi korumak yoksa vatandaşın haklarını mı savunmaktır?”
Dr. Şevkin, son söz olarak, iktidarı, kamu ve halkın yararını koruyan yasa yapmaya çağırarak, “Merkezileşmekten ve işleri tek elde toplamaktan, kazanamadığınız yerel yönetimlere çökme huyundan da vazgeçin” diye konuştu.

İktidar köy kanunu ile imar değil rant aktarıyor yazısı ilk önce Anadolu16.com üzerinde ortaya çıktı.

Yapı Denetim Kuruluşları Birliği Derneği Bursa Şube Başkanı ve Genel Merkez Genel Sekreteri Esra İnhanlı, “Kesinlikle 500 metrekare altındaki işlerin yapı denetiminin müteahhit tarafından seçilmesini, hizmet alınmasını kabul etmiyoruz. Bu, denetim zafiyeti yaratacaktır” dedi.

AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan ve TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu’nda kabul edilen Köy Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, önemli düzenlemeler içeriyor.

Teklifle, yapı denetim hizmet sözleşmelerinin kurulmaları ve yapı denetim firmalarının görevlendirilmelerine ilişkin düzenleme yapılıyor. Teklife göre, yapı denetim hizmet sözleşmesi bedeline esas inşaat alanı 500 metrekareye kadar olan yapılarda, yapı sahibince belirlenen yapı denetim kuruluşuyla, diğer hizmet sözleşmelerinde ise Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara göre o yapı için ildeki faal yapı denetim kuruluşu sayısı da dikkate alınarak elektronik ortamda aynı anda belirlenen en fazla iki yapı denetim kuruluşundan biriyle yapı sahibi arasında yapı denetim hizmet sözleşmesi akdedilebilecek. Sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilecek. Yapı denetim hizmet sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemeyecek.

Kanun teklifine ilişkin ANKA Haber Ajansı’na konuşan İnhanlı, “Köy Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi 18 Kasım 2024 Pazartesi günü Meclis’e sunuldu. 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu ile ilgili de değişiklikler vardı bu kanun tasarısının içerisinde. Yapı Denetim Kuruluşları Birliği olarak kanunda 4708 sayılı maddelere itiraz etmek üzere gerekli çalışmalarımızı yaptık. İtiraz ettiğimiz konular nedir; 500 metrekare altındaki yapıların yapı sahibince yapı denetim hizmetinin belirlenmesine esas bir madde var. Bu madde eğer kanundan geçerse denetim zafiyeti oluşturacak bir süreç başlamış olacak. Dolayısıyla 2019 yılında bakanlığımızın da sıklıkla dile getirdiği yapı müteahhidi ile yapı denetim arasındaki ticari bağın kesilmesi amacıyla ve çok büyük bir konsensus sağlanarak bu sektördeki en büyük sorunlardan biri olan bu ticari bağın denetim zafiyetine sebebiyet verdiği durum bu maddeyle tekrar gündeme gelmiş olacak.

500 metrekare altındaki işlerin yapı denetimin müteahhit tarafından seçilmesiyle hizmet alınmasını kabul etmiyoruz, doğru bulmuyoruz. Bu, denetim zafiyeti yaratacaktır. İkinci bir madde, 500 metrekare üzerindeki işlerin de bakanlık tarafından belirlenen sayıda yapı denetim kuruluşu bulunan illerde en az iki müteahhidin seçimine bırakılacağı konusu. Yine aynı konunun denetim zafiyeti yaratacağı, müteahhit ile ticari bağlar sebebiyle mümkün olacağı kanısındayız. Bu konunun da depremselliğin bu kadar önemli olduğu bir dönemde kesinlikle yürürlüğe girmemesini istiyoruz.”

“SUÇU İŞLEYENDEN FAZLA CEZAYA ÇARPTIRILACAĞIZ”

Bu kanun teklifiyle suçu işleyenden daha fazla cezaya çarptırılacaklarını belirten İlhanlı, “Elbette işini doğru yapmayan, kanuna aykırı davranan firmalara cezalar verilmeli, kanunumuzda da yeterince ceza var zaten. Fakat suçu işleyenden daha fazla cezaya çarptırılmak gerçekten adaletsizlik. Kanunda öngörülen konu, yapı denetim firmasının denetimini yaptığı binanın dışında imalat aşamasında çevresindeki binalara taşıyıcı sistemine onarılamaz şekilde zarar verilmesi halinde yapı denetim firmasının belgesinin iptali ve teminatının irat kaydedilmesi cezası verilmek üzere.” tepkisini gösterdi.

“BİZLER ŞANTİYE ŞEFİ DEĞİLİZ”

“Bizler şantiye şefi değiliz, denetim firmasıyız. 7/24 o sahada bulunmak durumunda değiliz. Tamamlanmış olan imalatları kontrol etmekle yükümlüyüz. Dolayısıyla burada öngörülen cezayı asla kabul etmiyoruz. Bu konuyla ilgili Türkiye’de 2 bin 500 civarında yapı denetim firması var. Tüm yapı denetim firmaları bu anlamda çok kızgın ve gerekli aksiyonların alınması adına mücadeleye devam edeceğiz.“

Yapı Denetim Kuruluşları Birliğinden kanun değişikliğine tepki yazısı ilk önce Anadolu16.com üzerinde ortaya çıktı.

ZORUNLULUK 1 OCAK’TA BAŞLIYOR

e-Fatura ve e-arşiv fatura uygulamasına dahil olmayan mükelleflerce düzenlenecek faturaların vergiler dahil toplam tutarının, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 3 bin lirayı aşması durumunda, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren de fatura tutarına bakılmaksızın e-arşiv faturası düzenleme zorunluğu getirildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi Başkanlığınca (GİB) hazırlanan “Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Bakanlıktan edinilen bilgiye göre, tebliğle, Kanun’da yer alan ve vergi mükellefleri tarafından kullanılan ancak henüz elektronik belge olarak düzenlenemeyen gider pusulasının elektronik ortamda düzenlenebilmesinin kolaylaştırılması ve yaygınlaştırılması amacıyla belgenin taraflarca ıslak imzayla imzalanması yerine tarafların bilgilerinin elektronik ortamda ya da iletişim araçları yoluyla doğrulanabilmesine imkan sağlandı.

Benzer şekilde halihazırda elektronik ortamda düzenlenebilen müstahsil makbuzunun da elektronik ortamda düzenlenebilmesinin kolaylaştırılması ve yaygınlaştırılması için söz konusu belgenin taraflarca ıslak imzayla imzalanması yerine tarafların bilgilerinin elektronik ortamda ya da iletişim araçları yoluyla doğrulanabilmesine olanak tanındı.

Ayrıca, finansman ve tasarruf finansman şirketleriyle ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarına banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi işlemlerine istinaden e-dekont düzenleyebilme imkanı getirildi.

Gerek risk analiz çalışmalarının etkinliğinin artırılması gerekse muhasebe ve beyan süreçlerinin etkinleştirilmesi amacıyla, e-fatura ve e-arşiv fatura uygulamasına dahil olmayan mükelleflerce düzenlenecek faturaların, vergiler dahil, toplam tutarının 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 3 bin lirayı aşması halinde, 1 Ocak 2026 tarihinden itibarense tutarına bakılmaksızın, e-arşiv fatura olarak düzenlenmesi zorunluğu getirildi.

E-İRSALİYE UYGULAMASINA DAHİL OLMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ

Diğer taraftan, vergi güvenliğinin sağlanması amacıyla, üretilen ve ithal edilen inşaat demirinin, üretim ve ithalat aşamasından yapı müteahhidine teslimine kadar olan tüm süreçlerin elektronik olarak izlenebilmesi amacıyla hayata geçirilen İnşaat Demiri İzleme Sistemi’ne dahil olma zorunluluğu olan mükelleflerden, brüt satış hasılatı 1 milyon liranın üzerinde olanlara, e-irsaliye uygulamasına dahil olma yükümlülüğü getirildi.

Mükelleflerin elektronik belge uygulamalarını kullanma yöntemlerinden olan doğrudan entegrasyon yönteminin etkinleştirilmesi ve belirli kapasite ve bilgi işlem alt yapısına sahip olan mükelleflerin bu yöntemi kullanabilmesinin temin edilebilmesi amacıyla da bazı düzenlemeler yapıldı.

Tebliğle, elektronik belge uygulamaları kapsamında mükelleflere hizmet verebilmek üzere GİB tarafından kendisine izin verilen özel entegratörlerden elektronik belge uygulamalarına ilişkin mevzuat ve teknik düzenlemelere ilişkin usul ve esaslara aykırı davrandığı tespit edilenlere uygulanacak işlemlere ilişkin belirlemeler de yapıldı. Buna göre, eksikliği tespit edilen özel entegratörlere özel usulsüzlük cezası kesilecek ve eksikliğin giderilmesi istenecek. Verilen süre içerisinde söz konusu eksiklikleri gidermeyenlerle giderilmesi istenen eksikliği aynı takvim yılı içerisinde birden fazla kez tespit edilenlerin özel entegratörülük izinleri GİB tarafından iptal edilebilecek.

Benzer düzenlemeler elektronik belge uygulamalarını doğrudan kendilerine ait bilgi işlem sistemleri aracılığıyla kullanan mükellefler için de yapıldı.

Fatura 3 bin lirayı geçiyorsa zorunlu olacak yazısı ilk önce Anadolu16.com üzerinde ortaya çıktı.