Mor ışık ve para sayma makinelerinin ayırt edemediği ve ATM cihazlarının kabul ettiği sahte dolarlar hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatılırken, bir dikkat çeken açıklama da Türkiye Bankalar Birliği’nden (TBB) geldi. 

TÜM ATM’LERDE GÜNCELLEMEYE GİDİLECEK 

Halihazırda döviz yatırma ve çekme işlemlerinde kullanılabilen ATM’lerin tamamında gerekli kontrollerin ve güncellemelerin yapılacağını belirten TBB, “Bankacılık sektörü, ilgili kamu kurumlarıyla yakın iş birliğinde, ekonomik faaliyetin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde devam etmesi, müşterilerin hak ve menfaatlerinin korunması ve sahte dövizle etkin mücadele için gerekli çalışmaların kısa sürede tamamlanması amacıyla hassasiyetle çalışmaktadır. Sahte dövizle mücadele ve dolaşımının engellenmesi amacıyla; kullanımdaki para sayma, sahte döviz kontrol ve ATM makinelerinin gerekli kontrolleri ve güncellenmeleri yapılmaktadır.” ifadelerini kullandı. 

ATM İŞLEMLERİNDE KESİNTİLER YAŞANABİLİR 

Sahte dolarların çoğunlukla eski seri 50 ve 100 dolarlık banknotlarda görüldüğüne dikkat çeken uzmanlar, ATM’lerin ayırt edemediği banknotların döviz büroları tarafından alım-satımının durdurulduğunu açıkladı. TBB’nin açıklamasıyla birlikte ilgili kurumlara gerekli kontrollerin hızlıca sağlanması talimatı gönderilirken, ATM’lerde yapılacak yazılım ve donanım güncellemeleri sırasında kesintilerin yaşanabileceği öngörülüyor. 

‘GÜNCELLEMELER 10 GÜNE KADAR UZAYABİLİR’

Yaşananlarla ilgili Habertürk’e konuşan Tüm Yetkili Müesseseler ve Döviz Bürolar Derneği (TÜYEMDER) Yönetim Kurulu Üyesi Mustafa Ünver, “Vatandaşların yanlış anlaşılmaya mahal vermemek adına ve mağduriyet yaşanmaması adına şu anda döviz büroları yetkili müesseseler 50 dolar ve bir önceki beyaz baskı olan 100 dolarların alım ve satımını bir müddet durdurdu. Bunlarla alakalı para sayma makinelerine yazlım güncellemeleri gelecek. Bir hafta 10 günü bulur diye tahmin ediyorum” açıklamasında bulundu. 

ATM’lerden para çekip yatıranlar için yeni dönem yazısı ilk önce Anadolu16.com üzerinde ortaya çıktı.

İçinde hiç zeytinyağı olmayan, pirina yağı gibi sıvıların içine başka bitkisel yağlar, mineral yağlar konulmasının ise “sahte zeytinyağı” olarak tanımlandığını belirten Kıvrak, “Son dönemde sahte markacılık da çıktı. Örneğin herhangi bir şekilde o firmanın böyle bir ürünü böyle bir markası yokken, ki Ayvalık, Geyikli, Mudanya isimleriyle bunu duyuyoruz, ilçelerin ismiyle işte kooperatifler kurarak da olmayan bir markayla olmayan bir işletmede üretilen yağlar var, bunlar da sahte yağlar grubunda yer alıyor.” dedi.

SADECE FİYATINA BAKMAK YETERLİ DEĞİL

Kıvrak, tüketicinin tağşiş veya sahte yağı anlayabilmesi için öncelikle fiyatına bakabileceğini, sahte ve türev yağların, tağşişli yağların gerçek zeytinyağından çok daha ucuza satıldığını anlattı.

Sadece tek kritere bakmanın aldatıcı olacağını vurgulayan Kıvrak, “Denetimli yerlerden alması lazım. Örneğin siz e-ticaret yapan, pazar yerlerinden, sanal pazarlardan alıyorsanız oralarda herhangi bir denetim yok. E-ticaret sitelerinde, pazar yerlerinde satış yapanlar genelde basit bir evrakla çok rahatlıkla market açabiliyorlar ve zeytinyağlarını satabiliyorlar” diye konuştu.

Dr. Mücahit Kıvrak, tüketicilerin zeytinyağını tadı ve kokusuna bakarak, güvendikleri yerlerden, bildikleri kişilerden almalarını önerdi.

Pazar yerlerinden, yol boylarından veya sanal ortamdan zeytinyağı alan tüketicilerin kandırılma ihtimallerinin çok yüksek olduğuna dikkati çeken Kıvrak, şunları kaydetti:

-Gerçek zeytinyağı olmayan yağlar, genelde rafine yağlar üzerinden yapılıyor. İçine klorofil konuyor.

-Yurt dışında zaten hazır klorofiller satılıyor, onlardan getirtiyorlar. Onları başka isimler altında da getirip Türkiye’de satabiliyorlar. Öncelikle renklendiriyorlar.

-Rengine baktıklarında yemyeşil bir yağ görüyorlar. Sonra içine aroma konuluyor. Yine kokusu ve tadı zeytinyağına benzetilmeye çalışılıyor ancak hiçbir zaman bu türev yağlar gerçek zeytinyağı gibi olmadığı için tüketiciler ambalajını açtıklarında koku ve tatlarından zaten anlarlar. Bunu nasıl anlayacaklar?

– Bir defa sirkemsi veya özellikle yağlı boya kokusunu çok rahatlıkla alabilirler. İstedikleri kadar aroma koysunlar o aroma bir müddet sonra yağlı boya kokusu yani oksidasyon kokusu ve bunun yanında ısıtıldığı, rafine edildiği için ağızda bırakacağı tat da tüketicide iticilik hissettirecektir. Gerçek zeytinyağı olmadığını bu şekilde rahatlıkla anlayabilirler.”

Edremit Körfezi Zeytin ve Zeytinyağı Üreticileri Dernekleri Federasyonu Başkanı Mehmet Hakkı Semerci de rengine bakarak zeytinyağının gerçek mi tağşiş mi olduğunun anlaşılamayacağını belirtti.

Farklı yağların içine boya katılarak zeytinyağıymış gibi ucuza pazarlandığını vurgulayan Semerci, “Boya dışında koku katılabiliyormuş. Bir kere bu gıda boyası ve kokularının yasaklanması lazım çünkü koza yağını, soya yağını, aspir yağını renklendirerek ve kokulandırarak zeytinyağı ismi altında satabiliyorlar.” ifadesini kullandı.

Semerci, zeytinyağında yıllardır tağşişin sürdüğünü, gerçek üreticinin ürününün istismar edildiğini dile getirdi.

Bu konuda taleplerinin olduğunu belirten Semerci, “Bugün ülkemizde narkotik polisi var. Nasıl narkotik malzemeler insanlara zarar veriyorsa sahte zeytinyağı da zarar veriyor. Gıda polisi kurumu oluşturulması gerekiyor. O gıda polisi sadece zeytinyağı değil birçok yiyecekte halkımızın kandırılmasını önleyecek bir kurum olmalı.” görüşünü aktardı.

Edremit Ziraat Odası Başkanı Ali Yılmaz Diker ise internet üzerinden, tanımadıkları firmalardan zeytinyağı veya diğer ürünlerden almamaları konusunda tüketicileri uyardı.

Taklit ve tağşiş gıda ürünleriyle ilgili yeni yasal düzenlemeler yapılması, ağır cezai yaptırımlar getirilmesi gerektiğini anlatan Diker, “Mümkünse zeytinyağı satan kişilerin üretim merkezlerinin, satış merkezlerinin olduğu firmaları takip etsinler, bunlardan alsınlar. Kesinlikle ‘Bizim sadece internet üzerinden satışımız var’ diyen firmalardan uzak dursunlar çünkü bu konuda yakalanan, basılan, ele geçen birçok sahte firma bulunuyor.” dedi.

Gerçek zeytinyağı nasıl anlaşılır? yazısı ilk önce Anadolu16.com üzerinde ortaya çıktı.

Antalya’da bu yıl 13’üncüsü düzenlenen Yöresel Ürünler Fuarı YÖREX’e katılan zeytin teknikeri ve zeytinyağı tadım uzmanı Oğuzhan Mecituslu, zeytinyağındaki sahteciliğe dikkati çekti. Sahte olduğu tespit edilen zeytinyağını bir şişe halinde getiren Oğuzhan Mecituslu, sahte ve orijinal yağı iki ayrı bardakta vatandaşa koklatıp, tadına baktırarak tespit etmelerini istedi.

HERKES ÖNCE RENGİNE BAKIYOR 

Tespite katılanların büyük kısmı yağın rengine bakarak tercihte bulundu. Mecituslu rengin bir kriter olmadığını vatandaşlara anlatarak, orijinal zeytinyağının özelliklerinden ve sahtecilerin yöntemlerini anlattı.

EN ÖNEMLİ KRİTER: BOĞAZDA KALAN ACILIK 

Mecituslu, zeytinyağının filtre edilmiş ya da filtre edilmeden direkt sıkım işleminin ardından piyasa sunulabilen çeşitleri olduğunu söyledi. Mecituslu, filtre edilmeyen zeytinyağının satın alındıktan sonra 2 ay içerisinde tüketilmemesi halinde içerisindeki zeytin tanecikleri nedeniyle fermente olacağını, kokusu ile tadının bozulabileceğine dikkati çekti.

Filtre edilen zeytinyağının daha dayanıklı olduğunu belirten Mecituslu, “Zeytinyağı alırken kokusuna bakılır. Daha sonra tadına bakınca acılığı dikkate alınır. Ağzımızda acılık testi yapılır. Dilin iki kenarında ve üzerine acılık olursa zeytinyağı iyidir. Geniz ve boğazda da yakıcılık bekleriz. İşte bunları hissedince kaliteli bir zeytinyağı olduğunu anlarız” diye konuştu.

RENK KALİTE KRİTERİ DEĞİL

Zeytinyağının renginin sahteciliği belgelemede yanıltıcı olabileceğini kaydeden Mecituslu, şöyle devam etti:

– Günümüzde çok sahtecilik oluyor. Tüketicilerimizi nasıl koruruz telaşındayız. Markalı ürünleri tercih etmek gerekiyor. Piyasa fiyatının altında kalmayan yağlar tercih edilmelidir. Sokak satıcılarında, nalburlarda ve kasaplarda zeytinyağı satıldığını görüyoruz. Bu zeytinyağlarından uzak durmalıyız.

– Sahte yağlarda tohum yağı karışımları oluyor. Pamuk, kanola ve ayçiçek yağı oluyor. Bu yağların kokusu oksidasyon kokusu veriyor. Yağlı boya kokusu gibi rahatsız eden koku olur. Renk kesinlikle bir kalite kriteri değil. Ne yazık ki sahte üreticiler boya kullanarak yağı zeytinyağına benzetebiliyor. Aroma katıp tadını da benzetmeye çalışıyorlar. Sahtecilikte çok uzmanlaşmışlar.

DONDURMAK DA ÇÖZÜM DEĞİL

Buzdolabında zeytinyağını dondurarak yapılan testin de doğru sonuç vermeyeceğini belirten Oğuzhan Mecituslu, zeytinyağında tek ve en önemli belirleyici hususun koku, tat ve dil-boğaz bölgesinde bıraktığı acılık olduğunu kaydetti.

“TAZE SIKIM ZEYTİNYAĞI ZEYTİN KOKAR”

Diğer yandan YÖREX’i ziyaret edenler, zeytinyağı alırken fiyata dikkat ettiğini ifade etti. Genellikle zincir marketlerin şubelerinden kapalı ambalajdaki zeytinyağlarını satın aldıklarını ifade eden Öznur Koşargelir, bilinmeyen markalar ile fiyatı çok ucuz ürünleri tercih etmediğini söyledi.

Zeytinyağının kokusuna kıvamına baktığını belirten Koşargelir, “Genelde eşim alır ben de kullanırım. Ucuz almıyorum. Ne pahalı ne ucuz orta karardaki fiyatları tercih ediyorum” dedi.

Kendisinin de zeytin üreticisi olduğunu belirten Gamze Kaçar ise “Annemler zeytin yetiştiriyor. Her zaman zeytinyağının kokusunu ve rengini iyi bilirim. Taze sıkım zeytinyağı zeytin kokar. Marketlerden almıyorum, sahte zeytinyağının nasıl olduğunu da bilirim” diye konuştu. 

Gerçek zeytinyağı nasıl anlaşılır? yazısı ilk önce Anadolu16.com üzerinde ortaya çıktı.